Sessiz Uçaklar

Uçaklarda gürültü, oldukça karmaşık ve çözümü zor bir mühendislik problemidir. Başarılı olması halinde ise yolcu konforunu önemli ölçüde artırmaktadır. Peki günümüz teknolojisiyle tamamen sessiz uçaklar tasarlamak mümkün müdür? Bu sorunun cevabı şimdilik olumsuz. Henüz sessiz uçaklarımız yok ama yeni nesil uçaklarla birlikte daha sessiz uçak yolculukları bizi bekliyor. Uçak üreticileri arasındaki acımasız rekabet, bizi sessiz uçaklara bir adım daha yaklaştırdı.

En Sessiz Yolcu Uçakları

Bombardier- Dash8/Q400: Gürültü konusunda turbo-prop motorlu uçaklar, jet motorlu uçaklara göre daha şanssızdır. Turboprop uçaklarda seyahat edenler bilirler ki, kısa süreli uçuşlarda bile motor gürültüsü dayanılmaz hale gelebilmekte ve kulaklık kullanımı gerekebilmektedir. Dolayısıyla turbo-prop uçak üreticileri gürültü kontrolü üzerine daha yoğun çalışmak zorundadırlar. Bombardier, aktif gürültü ve titreşim kontrolünü ilk defa ve tek uygulayan firma olarak, gökyüzünün en sessiz turbo-prop uçağı Dash8/Q400’ ü tasarladı. Bu bağlantıdanQ400’ de yapılan çalışmaları daha iyi görebilirsiniz. https://m.youtube.com/watch?feature=youtu.be&v=yK6AqfhOee8

Airbus A350: Airbus’ ın yeni nesil uçağı A350 dünyanın en sessiz yolcu uçağıdır. En yakın rakibi Boeing 787 Dreamliner’ dan altı desibel daha düşük bir gürültü seviyesini yakalamış durumda.

Uçaklarda Gürültü Nasıl Oluşur?

Motor, rüzgar, fan gibi gürültü kaynakları uçaklardaki gürültünün temel nedenleridir. Uçaklarda seyahat ederken duyduğumuz gürültü genellikle bu kaynaklardan yayılan sesin kabin içerisine iletimi sonucu oluşmaktadır. Bu iletim yapısal titreşimler ya da havadan direk iletim yoluyla gerçekleşmektedir.

Bir gürültü kaynağı olarak uçak motorunu ele alacak olursak; motor bağlı bulunduğu kanat yüzeyini titreştirir. Bu titreşim uçağın gövdesine kadar iletilerek, gövdeyi oluşturan panelleri titreştirir. Titreşen bu paneller bir hoparlör gibi davranarak kabin içerisindeki havayı titreştirir ve ses oluşur. Böylece motorda oluşan gürültü yolcuya kadar ulaşmış olur.

Buna ek olarak, motorda oluşan gürültü havadan direk olarak da yolcuya iletilebilir. Motorda oluşan ses, motordan yolcuya kadar gelebilmesi için uçağın gövdesini geçmesi gerekmektedir. Bu geçiş esnasında enerjisinin büyük bir kısmını kaybeder.

Bütün gürültü kaynakları için durum aynıdır. Gürültü, ya titreşim ya da havadan direk iletim yoluyla yolcuya kadar gelmektedir. Uçaklarda, motor gürültüsü kabin içi gürültü seviyesine en fazla etkisi olan gürültü kaynağıdır.

Uçaklarda Gürültü Kontrolü Nasıl Yapılır?

Uçaklarda yapılan gürültü kontrolü gürültünün kaynağına ve frekans bandına göre değişmektedir. İki türlü gürültü kontrolü yöntemi vardır.

Pasif Kontrol Yöntemi: Akustik sönümleyici malzemeler kullanılarak ya da yapısal tasarım değişiklikleri yapılarak gürültü kontrolü yapılmasıdır. Özellikle orta ve yüksek frekanslı seslerin sönümlenmesinde çok etkilidir. Uçaklarda yapılan gürültü kontrolünün neredeyse tamamında pasif gürültü kontrolü kullanılır. En büyük olumsuz yönü ağırlık artışıdır.

Aktif Kontrol Yöntemleri: Bu kontrol yöntemi de ikiye ayrılır; oluşan sesin frekans bandında tam tersi bir ses üretilerek sönümlenmesiyle yapılan aktif gürültü kontrolü, ya da titreşim yapan panellerde bu titreşimleri sönümleyici titreşimler üretilerek yapılan aktif titreşim kontrolüdür. Özellikle düşük frekanslı seslerin sönümlenmesinde aktif titreşim kontrolü çok etkilidir. Hatta bazen tek çözüm yöntemidir.

Sessiz Uçaklar

Örneğin pervaneli bir uçakta, düşük frekanslı motor gürültüsünü pasif kontrol yöntemleri kullanarak sönümleyemezsiniz. Yüksek dalga boyuna sahip olması nedeniyle, düşük frekanslı sesin sönümlenmesi çok daha kalın akustik sönümleme malzemesi gerektirmektedir. Bu ise uçakta ağırlık artışı yani daha fazla yakıt tüketimi anlamına gelmektedir. Havacılık endüstrisindeki katı yakıt tasarrufu politikaları nedeniyle büyük boyutlarda akustik malzemelerin kullanımı uygulanabilir bir yöntem değildir. Bu problemi aktif kontrol ile ağırlık artışı olmadan hatta daha da azaltarak çözebilirsiniz. Dash8/Q400’ de olduğu gibi.

Bir Cevap Yazın