Ana Sayfa Türkiye Kütahya Aizanoi Antik Kenti: Bir Pagan Hikayesi

İlginizi Çekebilir

Aizanoi Antik Kenti: Bir Pagan Hikayesi

Aizanoi Antik Kenti, Anadolu’ daki en önemli antik kalıntılardan biridir. Kütahya’ nın Çavdarhisar ilçesinde bulunmaktadır. Dünyanın en iyi korunmuş Zeus tapınağı buradadır. Bunun yanında tiyatro, stadyum, pazar alanı, köprüler, kan çukurları, nekropolisler ve hamamlar kentteki diğer kalıntılardır.

Kentin geçmişi M.Ö. 2000 yıllarına kadar uzanmaktadır. Aizanoi, Frigya’ nın Aizanitis olarak bilinen bölgesinin başkentiydi. M.Ö. 163 Roma İmparatorluğu’ nun kontrolü altına girdi. Günümüzde gördüğümüz yapıların hemen hepsi Roma dönemindendir.

Aizanoi döneminin en büyük metropollerinden biriydi. Ticari ve politik olarak büyük öneme sahipti. Ayrıca, Paganların hac için ziyaret ettikleri, dini ritüellerini yaptıkları bir merkezdi.

Aizanoi Antik Kenti

Zeus Tapınağı

Aizanoi’ deki Zeus tapınağı günümüze kadar orjinal halini koruyabilmiş bir tapınaktır. İmparator Hadrian tarafından M.S. 2. yüzyılda yaptırıldı. Tapınağın üst kısmı Olimpos tanrılarının kralı Zeus için, yer altındaki kısmı ise Kibele için yapıldı.

Herbiri yaklaşık 15 ton ağırlığındaki 13 tane tek parça sütun yıkılmadan günümüze kadar gelebilmiş. Diğerleri ise yıllar içerisinde meydana gelen depremlerde yıkılmış.

Zeus Tapınağı yan cephe görünümü.

Tapınağın yer altındaki kısmı ise neredeyse hiç bozulmamış. Bir zamanlar kahin odası olarak kullanılan tapınağın yer altındaki kısmına metal bir merdivenle iniliyor. Buraya sadece Pagan rahipler ve kahinlerin girmesine izin veriliyordu. Neredeyse hiç değişmeden günümüze kadar gelen bir kahin odası. Gizem dolu bir yer.

Bu kısmın yapımı mimari açıdan da büyük önem taşıyor. Bir kum yığının üzerine taş parçaları dizilerek yapılıyor. Sonra kum çıkarılıyor ve taşlar birbirine baskı yaparak ayakta kalıyor. Yıllar geçtikçe baskı artıyor ve yapı daha da sağlamlaşıyor.

Tapınağın yer altındaki kısmı.

Tapınağın önündeki figür antik ise Yunan tanrıçalarından Kibele’ye aittir. Mitolojide tanrıların anası olarak biliniyor. İlk olarak Frigya civarında ortaya çıkıyor. Hatta, Truva Savaşı’nda yenilen Aineias’ın kaçarken kullandığı batmayan gemisini yaparken Kibele’nin yardım ettiğine inanılır. Aineias, İtalya’ ya gider ve Roma’yı kurar.

Kibele

Bir tepenin üzerinde bulunan tapınak, Selçuklular zamanında Çavdar Tatarları tarafından kale olarak kullanıldı. Çavdarhisar ismi de buradan gelmektedir.

Meter Steunene Tapınağı

Aizanoi’ deki en dikkat çekici yerlerden biri de burasıydı. Araçla ulaşımı biraz zor oldu. Bazı yerlerde tarlaların içerisinden geçerek gittik.

Aizanoi’ deki en eski tapınak Meter Steunene Tapınağı’dır. Tapınağın geçmişi M.Ö. 2. yüzyıla kadar uzanıyor. Göbeklitepe ya da Stonehenge’ deki kayalara benzeyen bir yapı. Pagan inancına göre kişi tapınağın içerisine girer, yukarıdan kurban edilen hayvanın kanıyla yıkanır. Böylece bütün günahlarından arındığına inanırdı.

Meter Steunene Tapınağı, Aizanoi.

(Burayı ziyaret ettikten yıllar sonra, Vikings dizisinde kurban edilme sahnelerini izlerken Meter Steunene’ yi anımsamıştım.)

Tapınağın civarında birçok mezar yeri vardı. Bazıları büyük kaya parçaları yontularak yapılmış. Mezarlardan çıkarılan kemikler ve altın takılar Kütahya Arkeoloji Müzesi’ nde sergilenmektedir.

Mezarlar, Aizanoi.

Mezar demişken, Aizanoi civarında bulunan bazı kalıntılar Zeus Tapınağının bahçesindeki açık hava müzesinde sergilenmektedir. Sergilenen eserler arasında mezar taşları da vardır. Üzerlerinde çeşitli figürler bulunan bu mezar taşları kapı şeklindedir.

Paganlara göre bu kapılar yer altındaki Hades’ e açılıyor. Orada bir ırmak vardır. Irmaktan karşıya Kharon’un kayığıyla geçilmektedir. Kharon, bu geçişe karşılık para istemektedir. Antik dönemde ölülerin ağızlarında para ile gömülmesi bundandır. (Dante, İlahi Komedya’sında Kharon’un paraya olan düşkünlüğünden bahseder). Truva filminde ölülerin gözlerine para konması da aynı inanışa dayanıyor.

Mezar taşları, Aizanoi.

Tiyatro ve Stadyum Kompleksi

Aizanoi’ de Roma döneminden bir tiyatro ve stadyum bulunuyor. Bir zamanlar Aizanoi’ nin belki de en hareketli yeri burasıydı. Yan yana iki yapı. Antik dönem yapılarında, tiyatro ve stadyumun bitişik olmasının başka bir örneği yok.

13500 kişi kapasiteli stadyum tamamen yıkılmış durumda. Gladyatörlerin gladyatörlere ya da vahşi hayvanlara karşı mücadele ettiği bu stadyumdan geriye boş bir alan ve taş yığınları kalmış.

Stadyum.

Stadyumun hemen yanındaki tiyatronun kapasitesi ise 20000 kişi. Antik tiyatrolarda karşılaştığımız akustik özellikleri burada da görüyoruz. Sahnenin altında rezonatörler sesin tiyatronun her tarafında yayılmasını sağlıyor.

Amfi- tiyatro.

Macellum (Pazar yeri)

Tarihin ilk borsa yapılarından biri Aizanoi’ de kuruldu. Macellum’ un M.S. 2. yüzyılda pazar yeri olarak kullanıldığı tahmin ediliyor. Roma İmparatoru Diocletianus’ un 301 yılında enflasyonla mücadele etmek için belirlediği fiyat listesi Macellum’ un duvarlarında hala yazılı.

Macellumi Aizanoi.

Roma Hamamları

Antik Roma’da hamamlar şehirlerin olmazsa olmazlarıydı. Hem şehir girişinde hem de çıkışında hamamlar olurdu. Bulaşıcı hastalıklarla bu şekilde mücadele edilrdi. Aizanoi’ de de iki tane hamam bulunmaktadır.

Roma hamamı, Aizanoi.

Roma Köprüleri

Aizanoi’ de tarihe meydan okuyan yapılardan bir diğeri de halen kullanılan Roma köprüleridir. Köprülerden birindeki yazıtlarda, köprünün M.S 157 yılında açıldığı yazılıdır. Neredeyse iki bin yıldır ayakta kalan bir köprü.

Roma köprüleri, Aizanoi.

İlk Antik Kent Ziyaretim

Hayatımda ilk defa bir antik kenti Aizanoi’ de görmüş oldum. Sonraki yıllarda da antik kentler ilgimi çekmeye başladı ve Efesi ziyaret ettim. Seyahatlerimde müzelere daha çok vakit ayırmaya başladım. Kütahya’da ya da Gaziantep’ te karşılaştığım bir hikaye Roma’ da ya da Londra’ da da karşıma çıktı.

Kaynaklar:

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Son Eklenenler